Cyberbezpieczeństwo — OSP Ściechów

Jak tworzyć i przechowywać hasła, żeby trudno było je złamać lub wykraść.

Używaj innego hasła do każdej ważnej usługi (poczta, bankowość, social media). Jedno wykradzione hasło nie powinno otwierać wszystkiego.
Długość jest ważniejsza niż skomplikowanie - fraza złożona z kilku losowych słów jest trudniejsza do złamania niż krótkie hasło z dziwnymi znakami.
Włącz weryfikację dwuetapową (2FA) wszędzie, gdzie to możliwe - nawet wykradzione hasło nie wystarczy wtedy do zalogowania.
Rozważ menedżer haseł - zapamiętuje trudne hasła za Ciebie, więc nie trzeba ich zapisywać na kartce ani używać tego samego wszędzie.
Nigdy nie podawaj hasła przez telefon, SMS ani e-mail - żadna prawdziwa instytucja o to nie prosi.

Jak rozpoznać fałszywe wiadomości, które podszywają się pod bank, firmę kurierską czy urząd.

Sprawdzaj dokładny adres e-mail nadawcy, nie tylko wyświetlaną nazwę - oszuści podszywają się pod znane instytucje.
Nie klikaj pochopnie w linki z wiadomości, których się nie spodziewałeś, nawet jeśli wyglądają wiarygodnie.
Presja czasu i groźby ("konto zostanie zablokowane", "ostatnia szansa") to klasyczny sygnał ostrzegawczy.
W razie wątpliwości nie korzystaj z linku w wiadomości - wejdź na stronę instytucji samodzielnie, wpisując adres ręcznie.
Błędy językowe, dziwne formatowanie i nietypowy nadawca to dodatkowe sygnały ostrzegawcze, choć ich brak niczego nie gwarantuje.

Oszustwa "smishing" - fałszywe SMS-y o dopłatach, paczkach i płatnościach.

Fałszywe SMS-y często podszywają się pod kuriera, operatora, urząd skarbowy lub bank i proszą o "dopłatę" przez link.
Nie klikaj w linki z SMS-ów dotyczących dopłat czy weryfikacji konta - sprawdź sprawę bezpośrednio w aplikacji lub na oficjalnej stronie.
Numer nadawcy można podrobić - to, że SMS wygląda jakby był w tym samym wątku co poprzednie wiadomości od firmy, niczego nie potwierdza.
Jeśli kliknąłeś w link i podałeś dane karty - natychmiast skontaktuj się z bankiem, żeby zastrzec kartę.

Podstawowe nawyki chroniące smartfon i dane, które są na nim przechowywane.

Ustaw blokadę ekranu (PIN, hasło lub biometria) - to pierwsza linia obrony w razie zgubienia lub kradzieży telefonu.
Instaluj aplikacje wyłącznie z oficjalnych sklepów (Google Play, App Store) i sprawdzaj, o jakie uprawnienia proszą.
Regularnie przeglądaj uprawnienia aplikacji - aplikacja latarki nie potrzebuje dostępu do kontaktów ani mikrofonu.
Unikaj logowania się do ważnych usług przez otwarte, publiczne Wi-Fi bez potrzeby.
Włącz funkcję zdalnej lokalizacji/blokady telefonu na wypadek zgubienia lub kradzieży.

Dlaczego regularne aktualizowanie systemu i aplikacji jest jednym z najważniejszych zabezpieczeń.

Aktualizacje systemu i aplikacji często łatają realne, wykorzystywane przez przestępców luki bezpieczeństwa.
Włącz automatyczne aktualizacje tam, gdzie to możliwe, żeby nie zapominać o nich ręcznie.
Dotyczy to nie tylko telefonu i komputera, ale też routera domowego - jego oprogramowanie też wymaga aktualizacji.
Urządzenia, które przestały otrzymywać aktualizacje bezpieczeństwa od producenta, są z czasem coraz bardziej narażone.

Jak chronić zdjęcia i dokumenty przed utratą - awarią sprzętu, kradzieżą lub atakiem ransomware.

Rób regularne kopie zapasowe ważnych zdjęć i dokumentów - najlepiej w dwóch różnych miejscach (np. chmura + dysk zewnętrzny).
Kopia zapasowa podłączona na stałe do komputera nie chroni przed niektórymi atakami (np. szyfrującym danymi) - warto mieć też kopię odłączoną.
Sprawdzaj od czasu do czasu, czy z kopii zapasowej faktycznie da się odtworzyć dane.
Włącz automatyczną kopię zapasową zdjęć w telefonie, jeśli z niego korzystasz - w razie zgubienia urządzenia zdjęcia nie przepadną.

Jak wspierać najbardziej narażone osoby w rodzinie w bezpiecznym korzystaniu z internetu i telefonu.

Rozmawiaj otwarcie o zagrożeniach - zakazy bez wyjaśnienia rzadko działają długoterminowo, zwłaszcza z dziećmi.
Ustal wspólnie z dzieckiem podstawowe zasady: nie podawać danych osobowych obcym, nie klikać w nieznane linki, zgłaszać niepokojące sytuacje dorosłemu.
Seniorzy są częstym celem oszustw "na wnuczka", fałszywych telefonów "z banku" czy phishingu - warto wspólnie ustalić prostą zasadę: w razie wątpliwości najpierw zadzwonić do bliskiej osoby, dopiero potem podejmować decyzję.
Żadna prawdziwa instytucja (bank, policja, urząd) nie prosi telefonicznie o podanie hasła, kodu z SMS-a ani o przelanie pieniędzy na "bezpieczne konto".

Pierwsze kroki, jeśli podejrzewasz, że ktoś przejął Twoje konto (e-mail, bank, social media).

Zmień hasło do przejętego konta natychmiast, z innego, zaufanego urządzenia.
Sprawdź i wyloguj wszystkie aktywne sesje/urządzenia w ustawieniach konta, jeśli usługa na to pozwala.
Włącz (lub sprawdź) weryfikację dwuetapową (2FA).
Jeśli to konto bankowe lub podano dane karty - niezwłocznie skontaktuj się z bankiem, aby zastrzec kartę/konto.
Zmień to samo hasło również wszędzie indziej, gdzie było używane - jeśli było powielane, inne konta też są zagrożone.
Poinformuj znajomych, jeśli konto mogło wysyłać w Twoim imieniu wiadomości do innych osób (np. prośby o pieniądze).